Mười hai khung dệt ở Nam Định, và một canh bạc về lanh

Cổng sắt không biển hiệu, cuối một con ngõ ở Nam Định, và bên trong là mười hai khung dệt đang chạy. Ông Trần Văn Phú ngồi ở cái bàn kê sát cửa, chỗ nghe rõ tiếng máy nhất trong xưởng. Ông bảo nghe tiếng là biết sợi có đứt hay không, không cần đứng dậy nhìn.

Suốt mười lăm năm trước đó, xưởng dệt vải lót cho các đơn hàng xuất khẩu đi châu Âu. Việc thì đều, biên lợi nhuận thì mỏng, và theo lời ông thì “ai dệt chả được”. Năm 2023 ông bỏ hẳn, chuyển sang lanh, và giữ lại bốn thợ trong số mười một người.

Ba năm sau, mười hai khung chạy tám tiếng mỗi ngày cho bốn thương hiệu trong nước mà ông chưa gặp mặt ai. Sản lượng bằng khoảng một phần mười thời làm vải lót, giá mỗi mét gấp ba. Đơn đã kín đến tháng Hai năm sau.

Khách bây giờ hỏi vải dệt ở đâu trước khi hỏi giá. Mười năm trước không ai hỏi câu đó.

Trần Văn Phú, chủ xưởng Hồng Phú

Vì sao ông chưa mua thêm khung

Đây là câu tôi hỏi ba lần và nhận ba câu trả lời khác nhau. Lần đầu ông nói vì tiền. Lần thứ hai vì không tìm được thợ biết chỉnh khung cũ. Lần thứ ba, lúc đã tắt máy và trời sắp tối, ông nói thật hơn: ông không biết đợt này kéo dài bao lâu.

Hai xưởng khác trong vùng cũng đang dệt lanh trở lại, cả hai đều nhỏ hơn Hồng Phú và cả hai đều từ chối cho tôi vào. Một người nhắn lại qua điện thoại rằng năm ngoái có một thương hiệu đặt bốn nghìn mét rồi huỷ, và từ đó họ không tiếp ai nữa.

Lúc tôi ra về, ông Phú đang gỡ một cuộn sợi rối ở khung số bảy. Tôi hỏi ông có định dệt lanh đến lúc nghỉ hẳn không. Ông bảo cuộn này để mai, giờ mắt không còn tinh.